ميان مؤمن و كافره و ميان كافر و مؤمنه پس رد كنند هر يك مهرى را كه به صاحب خود داده‌اند * ( ذلِكُمْ ) * جميع آنچه مذكور شد در اين آيه * ( حُكْمُ اللَّه ) * فرمان خدايست * ( يَحْكُمُ ) * حكم مىكند خداى * ( بَيْنَكُمْ ) * ميان شما اين استينافست يا حال از حكم بر حذف ضمير اى يحكمه اللَّه بينكم * ( وَاللَّه عَلِيمٌ ) * و خدا داناست بمصالح شما * ( حَكِيمٌ ) * حكمكنندهء به آنچه مقتضى حكمت او است از حسن مرويست كه در صدر اسلام مسلمه در تحت كافر بود و كافره در تحت مسلم پس به اين آيه منسوخ شد و بدانكه اگر مهر مهاجرت بر شيئى محرم واقع شده باشد چون خمر و خنزير يا زوج كافر چيزى به او نداده باشد دفع مهر بر او واجب نيست و نيز حكم رد مهر در صورتيست كه زوج مطالبهء مهر كند نه اقرباى زوجه پس اگر پدر و يا برادران زوجه طلب مهر كنند واجب نيست دفع مهر بايشان و بر امام و نايب اوست كه مهر را از بيت المال بزوج كافر رساند و اگر اين قضيه در شهرى باشد كه امام يا نايب امام در آنجا نباشد بر مسلمانان واجب نيست دفع مهر بزوج و همهء اين احكام در زنان هدنه است پس اگر زنى بدون وقوع هدنه از بلاد شرك هجرت نمايد دفع مهر او واجب نيست زيرا كه زوج او حربيست و حربى در نفس و مال محقون نيست و ابو حنيفه به اين استدلال كرده بر صحت نكاح مهاجرت بدون عده مگر گاهى كه حامله باشد و اين غلط است به جهت امكان اشتراط نكاح به عده هم چنان كه قايلست در حق حامله و آيه دالست بر وقوع فسخ نكاح به مجرد اسلام زوجات بدون ايقاع طلاق ليكن اگر اسلام ايشان قبل از دخول باشد فى الحال فسخ واقع مىشود و اگر بعد از دخول باشد فسخ موقوفست بر انقضاى عده پس اگر زوج در اثناى عده اسلام آورد احق خواهد بود بزوجهء خود و اين حكم در غير كتابين است اما در ايشان آنست كه اگر اسلام از جانب زوج باشد نكاح منفسخ نميشود و اگر از جانب زوجه باشد حكم آن بر طريق سابقست و باقى احكام در اين باب در كتب فقهه مذكور است آورده‌اند كه بعد از اين آيه مؤمنان اداء مهور مهاجرات كردند بازواج ايشان و كفار از اداى مهور مرتدات ابا نمودند آيه آمد كه * ( وَإِنْ فاتَكُمْ ) * و اگر فوت شود يعنى سبقت گيرد و برهد از شما اى مؤمنان * ( شَيْءٌ مِنْ أَزْواجِكُمْ ) * يكى از زنان شما * ( إِلَى الْكُفَّارِ ) * بسوى كافران يعنى بدار الحرب پيوندد و مهر او بدست شما نيايد * ( فَعاقَبْتُمْ ) * پس از پى درآئيد ايشان را تا غيمت ايشان بدست شما درآيد و در كشاف آورده كه عاقبتم مشتق از عقبه است بمعنى نوبت يعنى بيايد نوبت شما از ادا كردن مهر به اين وجه كه در عاقبت شما برايشان ظفر يابيد و غنيمت بدست شما